Chính phủ yêu cầu nghiên cứu nâng cấp các tuyến cao tốc phân kỳ từ 2 làn và 4 làn xe, bảo đảm hiệu quả đầu tư, an toàn giao thông và mục tiêu hoàn thành hơn 5.000 km cao tốc vào năm 2030.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa yêu cầu các bộ, ngành liên quan khẩn trương nghiên cứu phương án đầu tư nâng cấp, hoàn thiện các tuyến đường bộ cao tốc đã được xây dựng theo quy mô phân kỳ, nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, bảo đảm an toàn giao thông và tăng khả năng thu hồi vốn đầu tư.
Theo Thông báo số 308/TB-VPCP ngày 17/6 của Văn phòng Chính phủ, đến nay cả nước đã đưa vào khai thác khoảng 3.345 km đường bộ cao tốc. Tuy nhiên, trong số này có khoảng 2.801 km đang vận hành theo quy mô phân kỳ, bao gồm 653 km cao tốc 2 làn xe và 2.148 km cao tốc 4 làn xe hạn chế.
Các tuyến cao tốc phân kỳ hiện chưa đáp ứng đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông và ùn tắc khi lưu lượng phương tiện ngày càng gia tăng. Vì vậy, việc nghiên cứu mở rộng và hoàn thiện các tuyến cao tốc hiện hữu được xem là nhiệm vụ cấp thiết nhằm nâng cao năng lực vận tải và phát huy hiệu quả đầu tư hạ tầng giao thông.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển hạ tầng giao thông là một trong ba đột phá chiến lược, với mục tiêu đưa vào khai thác trên 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030. Trước đó, Chính phủ cũng đã định hướng ưu tiên mở rộng các tuyến cao tốc 2 làn xe, đồng thời từng bước nâng cấp các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế, đặc biệt là tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để xác định thứ tự ưu tiên đầu tư trên cơ sở cân đối nguồn lực và đa dạng hóa các nguồn vốn. Trong đó, cần nghiên cứu cơ chế phù hợp để huy động nguồn lực ngoài ngân sách Nhà nước, góp phần giảm áp lực cho đầu tư công.
Quá trình nghiên cứu phải đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế – xã hội, khả năng khai thác và thu hồi vốn. Chỉ những dự án chứng minh được hiệu quả đầu tư rõ ràng mới được xem xét triển khai. Các đơn vị tư vấn, cơ quan thẩm định và cơ quan quyết định đầu tư sẽ phải chịu trách nhiệm đối với kết quả đánh giá này.
Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng được giao rà soát đơn giá, định mức kinh tế kỹ thuật và tổng mức đầu tư nhằm bảo đảm tính chính xác, tránh thất thoát, lãng phí nguồn lực trong quá trình triển khai dự án.
Đối với các công trình đặc thù như cầu cạn, hầm đường bộ và các hạng mục kỹ thuật phức tạp, các cơ quan liên quan phải đánh giá kỹ lưỡng tác động đến môi trường, đời sống người dân, nguy cơ sạt lở, ngập lụt cũng như hiệu quả khai thác trong toàn bộ vòng đời công trình.
Việc bố trí nguồn vốn ngân sách Nhà nước sẽ được thực hiện theo kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2030, đồng thời gắn với yêu cầu đánh giá hiệu quả kinh tế – xã hội theo chỉ đạo của Chính phủ.
Phó Thủ tướng cũng giao Bộ Xây dựng đôn đốc các địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ, Đồng Nai, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Tháp, An Giang cùng nhiều địa phương khác khẩn trương gửi ý kiến để tổng hợp, xây dựng phương án đầu tư cụ thể, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét trước ngày 22/6.
Việc mở rộng các tuyến cao tốc phân kỳ được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực kết nối liên vùng, giảm ùn tắc giao thông, tăng cường an toàn khai thác và tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn tới.
